تاریخ مقاله: 1404/8/3
چوب سیاه آفریقایی
چوب سیاه آفریقایی
چوب سیاه آفریقایی (آبنوس): میراثی گرانبها از دل ساوانا
معرفی اولیه
چوب سیاه آفریقایی که در زبان محلی به آن امپینگو (Mpingo) گفته میشود ، یکی از سختترین ، متراکمترین و ارزشمندترین گونههای چوب در جهان است.
این چوب از درخت Dalbergia melanoxylon بهدست میآید که بومی مناطق گرمسیری شرق آفریقا، بهویژه تانزانیا، موزامبیک و کنیا است.
ویژگیهای فیزیکی و مکانیکی
- رنگ: اغلب سیاه خالص یا با رگههای قهوهای تیره. سطح آن پس از پرداخت، براق و آینهمانند میشود.
- چگالی: چگالی بسیار بالا (حدود 1.2 گرم بر سانتیمتر مکعب) که باعث غرق شدن آن در آب میشود.
- سختی: مقاومت بالا در برابر فشار، سایش و ترکخوردگی.
- پایداری ابعادی: در برابر تغییرات دما و رطوبت بسیار پایدار است، که آن را برای ساخت ابزارهای دقیق مناسب میسازد.
کاربردهای هنری و صنعتی
1. سازهای موسیقی حرفهای
- چوب آبنوس انتخاب اول برای ساخت کلارینت ، ابوا ، فلوت و نی است.
- صدای گرم ، شفاف و طنیندار آن باعث شده نوازندگان کلاسیک و جاز به آن علاقهمند باشند.
2. صنایع دستی و مجسمهسازی
- هنرمندان آفریقایی از این چوب برای ساخت مجسمههای سنتی، ماسکها و اشیای تزئینی استفاده میکنند.
- در ایران نیز برخی هنرمندان معرقکار و منبتکار از آبنوس برای تزئینات خاص بهره میبرند.
3. مبلمان و دکوراسیون لوکس
- به دلیل رنگ خاص و دوام بالا، در ساخت میزهای مدیریتی، دسته صندلیهای سلطنتی و تزئینات داخلی استفاده میشود.
4. ابزارهای دقیق و علمی
- دسته ابزارهای جراحی ، قلمتراشهای مهندسی و قطعات دقیق مکانیکی از این چوب ساخته میشوند.
چالشهای زیستمحیطی و حفاظت
- برداشت بیرویه و قاچاق چوب آبنوس باعث کاهش شدید جمعیت درختان آن شده است.
- این گونه در فهرست گونههای در معرض تهدید اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) قرار دارد.
- سازمانهایی مانند Sound and Fair در تانزانیا در تلاشاند تا با جنگلکاری و صدور گواهیهای FSC ، بهرهبرداری پایدار را ترویج دهند.
ارزش اقتصادی و بازار جهانی
- قیمت چوب آبنوس در بازار جهانی بسیار بالاست ؛ هر متر مکعب آن ممکن است هزاران دلار ارزش داشته باشد.
- صادرات آن تحت نظارت شدید انجام میشود و اغلب به اروپا ، آمریکا و شرق آسیا ارسال میشود.
- در ایران نیز برخی واردکنندگان چوبهای خاص ، آبنوس را برای مصارف هنری و لوکس عرضه میکنند.
نتیجهگیری
چوب سیاه آفریقایی نهتنها یک ماده اولیه صنعتی است ، بلکه نمادی از هنر ، فرهنگ و طبیعت آفریقاست.
استفاده از آن باید با آگاهی و مسئولیتپذیری همراه باشد تا نسلهای آینده نیز بتوانند از زیبایی و ارزش آن بهرهمند شوند.
مرجع مقاله چوب سیاه آفریقایی : گروه توسعه و R&D قصر آریا